ไทยไม่ได้เริ่มจากศูนย์ในตลาดสีเขียว
รายงานของธนาคารโลกชี้ว่าดัชนีศักยภาพความซับซ้อนสีเขียว (GCP) ของไทยอยู่ที่ 1.4 สูงกว่าดัชนีความสามารถปัจจุบัน (GCI) ที่ 0.7 ซึ่งหมายความว่าไทยมี “พื้นที่แฝง” อีกมากในการยกระดับห่วงโซ่มูลค่าสีเขียว ตัวอย่างที่ชัดเจนที่สุดคือกลุ่มระบบทำความเย็น: ไทยเป็นผู้ส่งออกเครื่องปรับอากาศ (HS 841581) อันดับ 1 ของโลกในปี 2568 ด้วยมูลค่า 1,127.51 ล้านดอลลาร์สหรัฐ คิดเป็นส่วนแบ่งตลาดโลกถึง 18.20% ตัวเลขนี้ไม่ใช่แค่ความภาคภูมิใจ แต่คือหลักประกันว่าฐานการผลิตเดิมแข็งแรงพอที่จะรองรับการเปลี่ยนผ่าน
จากเครื่องปรับอากาศธรรมดา สู่ระบบทำความเย็นคาร์บอนต่ำ
สำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า (สนค.) ชี้ว่าการยกระดับสู่ Advanced Green Manufacturing ทำได้ทันทีโดยไม่ต้องรื้อสายการผลิตใหม่ทั้งหมด ตัวอย่างเช่น การเปลี่ยนไปใช้สารทำความเย็นทดแทนที่มีศักยภาพทำให้โลกร้อนต่ำ (Low-GWP Refrigerants) หรือการปรับชิ้นส่วนโซลาร์เซลล์ให้มีประสิทธิภาพการรับและหักเหพลังงานที่ซับซ้อนขึ้น สิ่งเหล่านี้คือนวัตกรรมส่วนเพิ่มที่ใช้ฐานความรู้เดิมของช่างเทคนิคและวิศวกรไทย แต่สร้างมูลค่าเพิ่มในตลาดที่กฎเกณฑ์สิ่งแวดล้อมเข้มงวด
ความเสี่ยงที่มองข้ามได้คืออะไร
แม้โอกาสจะชัดเจน แต่ SME ในห่วงโซ่อุปทานระดับล่างอาจเผชิญกับต้นทุนการรับรองและการทดสอบที่สูงขึ้น หากไม่มีกลไกสนับสนุนที่เหมาะสม นี่คือจุดที่มาตรการภาครัฐอย่างการลดหย่อนภาษีคาร์บอนหรือกองทุนสนับสนุนจากกระทรวงการคลังเข้ามามีบทบาท โดยรองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังได้เสนอแนวคิดการใช้รายได้จากภาษีคาร์บอนมาจัดตั้งกองทุนช่วย SME ปรับกระบวนการผลิต ผู้ประกอบการควรติดตามนโยบายนี้อย่างใกล้ชิดเพราะอาจเป็นตัวเปลี่ยนเกมด้านต้นทุนในอีก 1-2 ปีข้างหน้า



