Chantara Phornchai
เศรษฐกิจดิจิทัลของไทยกำลังอยู่ในช่วงเปลี่ยนผ่านครั้งสำคัญ และศูนย์กลางของการเปลี่ยนผ่านนี้คือความสัมพันธ์ระหว่างสตาร์ทอัพเทคโนโลยีกับบริษัทยักษ์ใหญ่ แทนที่จะพึ่งพาเพียงแค่การวิจัยและพัฒนา (R&D) ภายใน หลายบริษัทขนาดใหญ่ในไทยเริ่มมองกิจการเทคโนโลยีรุ่นใหม่เป็นพันธมิตรเชิงกลยุทธ์ ที่ช่วยให้ปรับตัวได้รวดเร็วต่อสภาวะตลาดที่เปลี่ยนไป ความคาดหวังของผู้บริโภค และเทคโนโลยีเกิดใหม่
สำหรับผู้ประกอบการ ความร่วมมือรูปแบบนี้สามารถเปลี่ยนเกมได้อย่างแท้จริง การเริ่มต้นสตาร์ทอัพเทคโนโลยีในไทยเผชิญอุปสรรคที่คุ้นเคย ไม่ว่าจะเป็นเงินทุนจำกัด ความยากลำบากในการได้รับความไว้วางใจจากลูกค้า และข้อจำกัดในอุตสาหกรรมที่มีกฎระเบียบเข้มงวด การเป็นพันธมิตรกับธนาคารรายใหญ่ ผู้ให้บริการโทรคมนาคม เชนค้าปลีก หรือกลุ่มอุตสาหกรรม สามารถช่วยให้ข้ามข้อจำกัดเหล่านี้ได้ ผ่านความร่วมมือ สตาร์ทอัพจะได้เข้าถึงข้อมูลลูกค้าจริง (ภายใต้ข้อกำหนดการคุ้มครองข้อมูล) โครงสร้างพื้นฐานที่แข็งแรง เช่น แพลตฟอร์มคลาวด์หรือระบบชำระเงิน และเมนเทอร์จากผู้นำธุรกิจที่มีประสบการณ์
หน่วยงานนวัตกรรมขององค์กร ซึ่งมักจัดตั้งในรูปทีมทรานส์ฟอร์เมชันดิจิทัลหรือฝ่ายสร้างธุรกิจใหม่ มีบทบาทสำคัญในการเชื่อมโยงกับสตาร์ทอัพ หน่วยงานเหล่านี้ทำหน้าที่สอดส่องหาบริษัทที่น่าสนใจ จัดการแข่งขันนวัตกรรม และประสานโครงการทดลองกับสายธุรกิจต่าง ๆ ในภาคบริการการเงินและค้าปลีก กองทุนร่วมลงทุนขององค์กรมักลงทุนในสตาร์ทอัพไทยและภูมิภาค ให้ทั้งเงินทุนและคำแนะนำเชิงกลยุทธ์ การผสมผสานระหว่างเงินทุนกับการเข้าถึงลูกค้ารายใหญ่ช่วยเร่งการเติบโตได้มากกว่าการลงทุนแบบดั้งเดิม
รูปแบบความร่วมมือมีความหลากหลาย สตาร์ทอัพบางรายเสนอซอฟต์แวร์แบบ SaaS เพื่อช่วยบริษัทขนาดใหญ่เพิ่มประสิทธิภาพกระบวนการภายใน เช่น การบริหารสต๊อก การตรวจจับการทุจริต หรือการวิเคราะห์พฤติกรรมลูกค้า รายอื่น ๆ พัฒนาบริการใหม่ที่ลูกค้าสัมผัสโดยตรงร่วมกับองค์กร เช่น กระเป๋าเงินดิจิทัล แพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซ หรือโซลูชันเทเลเมดิซีน ในภาคการท่องเที่ยวและโรงแรมซึ่งไทยมีจุดแข็งมาอย่างยาวนาน สตาร์ทอัพเทคโนโลยีทำงานร่วมกับเชนโรงแรมและบริษัทท่องเที่ยวเพื่อพัฒนาแพลตฟอร์มประสบการณ์เดินทางแบบเฉพาะบุคคลและการกำหนดราคาแบบไดนามิก
นโยบายภาครัฐและความร่วมมือรัฐ–เอกชนมีอิทธิพลต่อภูมิทัศน์ความร่วมมือดังกล่าวเช่นกัน หน่วยงานไทยได้ออกมาตรการต่าง ๆ เพื่อส่งเสริมนวัตกรรม รวมถึงเขตเศรษฐกิจพิเศษ มาตรการจูงใจทางภาษีสำหรับ R&D และโปรแกรมที่กระตุ้นให้เกิดการมีส่วนร่วมระหว่างบริษัทกับสตาร์ทอัพ ความร่วมมือมักถูกวางกรอบเป็นแนวทางในการผลักดันให้ประเทศไทยเป็นฮับนวัตกรรมระดับภูมิภาคที่สามารถแข่งขันกับระบบนิเวศเพื่อนบ้านอย่างสิงคโปร์และเวียดนาม
อย่างไรก็ตาม การร่วมมืออย่างมีประสิทธิภาพต้องฝ่าฟันอุปสรรคเชิงโครงสร้างและวัฒนธรรม บริษัทขนาดใหญ่มักมีความเสี่ยงต่ำและถูกครอบด้วยกรอบกำกับดูแลที่เข้มงวด โดยเฉพาะในภาคการเงินและพลังงาน ข้อจำกัดเหล่านี้ทำให้กระบวนการตัดสินใจช้าลงจนผู้ก่อตั้งสตาร์ทอัพรู้สึกอึดอัด ในอีกด้านหนึ่ง สตาร์ทอัพบางครั้งประเมินความซับซ้อนของการเชื่อมต่อกับระบบเดิมต่ำไป หรือมองข้ามความจำเป็นในการปรับโซลูชันให้ได้มาตรฐานระดับองค์กรในด้านความปลอดภัยและความสามารถในการรองรับผู้ใช้จำนวนมาก
เพื่อจัดการกับปัญหาเหล่านี้ หลายองค์กรไทยจึงปรับ “คู่มือความร่วมมือ” ของตนใหม่ พวกเขากำหนดกระบวนการที่ชัดเจนในการทดสอบและขยายโซลูชันจากสตาร์ทอัพ รวมถึงเส้นทางจัดซื้อแบบเร่งด่วนและสภาพแวดล้อม “sandbox” ที่ให้ทดลองแนวคิดใหม่โดยจำกัดความเสี่ยง บางองค์กรนำกฎการจัดซื้อที่เป็นมิตรกับนวัตกรรมมาใช้ เช่น สัญญาเริ่มต้นขนาดเล็ก หรือการจ่ายเงินตามระยะงาน ซึ่งช่วยลดภาระทางการเงินของบริษัทระยะเริ่มต้น
เมื่อองค์ประกอบเหล่านี้มาบรรจบกัน ระบบนิเวศนวัตกรรมก็มีความคล่องตัวและยืดหยุ่นมากขึ้น สตาร์ทอัพไทยได้รับพลังจากการเข้าถึงฐานลูกค้าและความน่าเชื่อถือของแบรนด์ใหญ่ ขณะเดียวกันบริษัทขนาดใหญ่ก็เข้าถึงเทคโนโลยีล้ำสมัยและบุคลากรผู้ประกอบการ ความสัมพันธ์แบบพึ่งพาซึ่งกันและกันนี้ไม่เพียงขับเคลื่อนการสร้างผลิตภัณฑ์และบริการใหม่ แต่ยังช่วยสร้างงาน พัฒนาทักษะแรงงาน และเสริมความสามารถในการแข่งขันระยะยาวของเศรษฐกิจดิจิทัลไทยทั้งในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และในเวทีโลก
